DE NEMEÏSCHE SPELEN
De Nemeïsche Spelen: een van de vier heilige festivals van Griekenland
Wat de Nemeïsche Spelen tot een van de vier Panhelleense festivals van Griekenland maakte, de kroon van wilde selderij voor de winnaars, en de spelen die vandaag ter ere daarvan nieuw leven zijn ingeblazen.
Bekijk Nemea-tours op GetYourGuide ↗Een van slechts vier Panhelleense spelen
Het oude Griekenland kende vier festivals met werkelijk Panhelleense status — open voor deelnemers uit elke Griekse stadstaat en beschermd door een heilige wapenstilstand die veilige doorgang van en naar de spelen garandeerde. Olympia en Delphi waren de grootste van de vier; Isthmia, bij Korinthe, en Nemea maakten het gezelschap compleet. Samen vormden ze een roulerende kalender die specialisten kennen als de periodos, zodat een topatleet uit de klassieke periode realistisch gezien aan alle vier kon deelnemen binnen één vierjarige cyclus. De spelen van Nemea zijn gedocumenteerd vanaf ten minste 573 v.Chr., toen ze werden gereorganiseerd naar het tweejaarlijkse schema dat eeuwenlang, met onderbrekingen, daarna werd voortgezet.
Een kroon van wilde selderij, geen goud
Net als de andere drie Panhelleense festivals vermeed Nemea bewust geldprijzen of kostbare beloningen — de eer van het winnen was het doel, niet de uitbetaling. Winnaars werden gekroond met een krans van wilde selderij, een plant die antieke bronnen soms peterselie noemen omdat de twee nauw verwant zijn en de Griekse term beide omvatte; hoe dan ook, het was geen laurier, die was voorbehouden aan de spelen van Delphi. De keuze van de plant is verbonden met het mythische oorsprongsverhaal van de spelen, en de juryleden droegen naar verluidt donkere gewaden in plaats van feestelijke kleding — een detail dat aan hetzelfde oorsprongsverhaal is gekoppeld en dat de sfeer van Nemea onderscheidde van de meer feestelijke toon in Olympia.
Juryleden, de wapenstilstand en hoe het festival werd geleid
De spelen gaan terug op de stichtingsmythe van Opheltes — een slang, een zuigeling, begrafenisspelen gehouden door de Zeven tegen Thebe — een apart verhaal van Herakles en de Nemeïsche Leeuw, dat volledig aan bod komt in onze Herakles-gids. De leiding over het festival lag bij functionarissen die Hellanodikai werden genoemd, "rechters van de Grieken," afkomstig uit vooraanstaande Argivische families; zij controleerden de geschiktheid van deelnemers, zagen toe op de training in de aanloop, beoordeelden elk onderdeel en konden atleten diskwalificeren of beboeten voor valsspelen of omkoping. Hun donkere gewaden, anders dan de feestelijke kleding elders in de Griekse spelenkalender, waren naar verluidt een teken van rouw verbonden met de dood van Opheltes. De heilige wapenstilstand waaronder zij opereerden, bleef van enorm belang: deze schortte lokale vijandelijkheden op en garandeerde veilige doorgang, zodat toeschouwers en deelnemers uit rivaliserende, soms oorlogvoerende stadstaten vijandig grondgebied konden doorkruisen om de vallei te bereiken.
Welke onderdelen werden gehouden
Het programma kwam grotendeels overeen met de andere Panhelleense spelen: hardloopwedstrijden over verschillende afstanden, worstelen, boksen, het allesomvattende pankration, en afzonderlijk paarden- en wagenrennen op een hippodroom bij het stadion die minder zichtbaar bewaard is gebleven dan de baan zelf. De competitie was voor mannen en, in bepaalde perioden en categorieën, jongens, ingedeeld naar leeftijdsklasse. Het publiek trok toeschouwers en deelnemers van ver buiten de directe regio, wat deels verklaart waarom de heilige wapenstilstand zo belangrijk was — mensen konden vaak vijandige politieke grenzen oversteken om een religieus festival te bereiken dat tijdens zijn duur voorrang kreeg boven de oorlogen en rivaliteiten van de bredere Griekse wereld.
Waarom de spelen stopten, en waar ze naartoe verhuisden
De Nemeïsche Spelen vonden niet continu plaats in Nemea zelf. Op een bepaald moment in de Hellenistische periode verhuisde het festival om praktische en politieke redenen naar het nabijgelegen Argos, voordat de spelen uiteindelijk in verval raakten samen met het bredere Panhelleense festivalsysteem in de Romeinse periode. De site zelf werd daarna grotendeels verlaten, wat deels verklaart waarom de ruïnes relatief ongestoord onder latere landbouwgrond bewaard bleven in plaats van te worden overbouwd door een continu bewoonde stad — een geluk bij een ongeluk voor archeologen, waardoor 20e-eeuwse opgravers een uitzonderlijk schone, onverstoorde site ter beschikking hadden toen het graven eindelijk begon.
Herleefd in de 20e eeuw
In 1996 hield de moderne Society for the Revival of the Nemean Games haar eerste re-enactment op de antieke baan, een initiatief gedreven door de archeoloog die de grote opgravingen van Nemea leidde. Sindsdien wordt het periodiek herhaald, met honderden deelnemers van alle leeftijden en nationaliteiten die op blote voeten, in eenvoudige tunieken, door dezelfde gewelfde tunnel en over dezelfde 178 meter lange baan rennen die antieke atleten gebruikten. Het is geen formele atletiekwedstrijd in moderne zin — geen records, geen professionele inzet — maar een werkelijk zeldzame kans voor een gewone bezoeker om een antiek ritueel fysiek na te beleven in plaats van alleen naar de ruïnes te kijken. De data zijn niet jaarlijks, dus controleer de actuele status voordat u een reis rond een editie plant.