DE OPGRAAVING & HET MUSEUM
Het museum van Nemea en het verhaal van zijn opgraving
Hoe Nemea sinds de jaren 1920 werd opgegraven, de archeologen uit Berkeley die het stadion vonden, en waarom de vondsten van het museum van de site zo dicht bij huis blijven.
Bekijk Nemea-tours op GetYourGuide ↗Voor het eerst ontdekt in de jaren 1920
De ruïnes van Nemea waren al lang vóór de formele opgravingen bij de lokale bevolking bekend, aangezien de toppen van de drie nog rechtopstaande zuilen van de tempel nooit volledig bedolven zijn geweest. Systematische opgravingen begonnen halverwege de jaren twintig onder leiding van de Griekse archeoloog Vasileios Leonardos, die werkte voor de Archaeological Society at Athens. Hij legde een groot deel van het tempelplatform bloot en begon aan het langdurige proces om te bepalen welke gevallen stenen waar thuishoorden. In de daaropvolgende decennia volgden meer door Grieken geleide opgravingsseizoenen, maar het stadion van het heiligdom — een halve kilometer verderop en visueel minder opvallend dan de zuilen van de tempel — bleef nog vijftig jaar grotendeels ongeëxcaveerd en onopgemerkt, bedolven onder landbouwgrond en gemakkelijk om zomaar voorbij te lopen.
De opgraving in Berkeley begint
In 1973 begon een team van de University of California, Berkeley aan een grootschalige, langdurige opgraving van het heiligdom, onder leiding van klassiek archeoloog Stephen G. Miller — een project dat decennialang liep en het beeld van Nemea ingrijpend veranderde. Het was deze opgraving die het stadion in het midden tot eind van de jaren zeventig lokaliseerde en blootlegde, deels gestuurd door antieke literaire beschrijvingen en geofysisch onderzoek om een structuur te vinden die vrijwel geen sporen aan de oppervlakte had achtergelaten. De omvang van de onderneming, volgehouden over een generatie archeologen en studenten, is mede de reden waarom Nemea een van de best gedocumenteerde opgravingsarchieven van alle Griekse Panhelleense sites heeft.
Het vinden van de tunnel, de graffiti en de hysplex
De door Berkeley geleide opgravingen zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van wat een bezoek aan het stadion vandaag de moeite waard maakt: de gewelfde atletentunnel, de eeuwenoude graffiti op de muren, de groeven van de startlijn en de paalgaten waarmee archeologen het hysplex-startsysteem konden reconstrueren. Niets hiervan was zichtbaar of bekend vóór de opgraving — het moest steen voor steen worden opgegraven, gedocumenteerd en geïnterpreteerd, vaak met verwijzing naar wat bij andere Griekse stadions zoals Isthmia werd gevonden om fragmentarische sporen te kunnen begrijpen. Het is een goede herinnering, wanneer je vandaag over het terrein loopt, dat alles wat zichtbaar is, tevoorschijn is gehaald door decennia van geduldig veldwerk en er niet simpelweg altijd al is geweest om te zien.
Waarom er een museum op locatie is
In plaats van alles wat in Nemea werd gevonden naar een museum in Athene te sturen, zoals bij eerdere opgravingen in Griekenland gebruikelijk was, zette het opgravingsteam erop in om de vondsten van de site dicht bij hun vindplaats te houden — wat resulteerde in een speciaal gebouwd sitemuseum nabij het heiligdom. Het toont aardewerk, atletische uitrusting, inscripties en ander materiaal dat tijdens de opgravingen is teruggevonden, met context die de objecten rechtstreeks verbindt met de tempel en het stadion op een korte wandeling afstand. Die lokale opzet is nog steeds betrekkelijk ongewoon voor een site van het belang van Nemea, en een bezoek wint aan echte diepgang als je tijd vrijmaakt voor het museum in plaats van alleen de buitenruïnes.
Opgraving als een doorlopend project
Het werk in Nemea is niet stilgevallen — de anastylose van de Tempel van Zeus, elders in deze gids besproken, vordert in fasen, en de studie van materiaal dat decennia geleden is opgegraven, wordt nog steeds gepubliceerd nu de wetenschap de omvang van de vondsten begint bij te benen. De verantwoordelijkheid voor de site berust nu bij de Griekse Ephorate of Antiquities of Corinthia, die samenwerkt met de academische teams die het lange verslag van de opgraving hebben opgebouwd. Voor bezoekers betekent dat de site van het ene jaar op het andere werkelijk anders kan lijken — weer een zuil overeind gezet, weer een gebied opengesteld — en dat is mede de reden waarom één bezoek zelden het volledige actuele verhaal van deze plek vertelt.
De site lezen met de opgraving in gedachten
Als je de opgravingsgeschiedenis kent, lees je de ruïnes anders. De drie nog overeind staande tempelzuilen zijn een directe link naar wat reizigers in de 18e eeuw al zagen voordat er ook maar enige formele opgraving begon; het stadion, de tunnel en het museum zijn volledig het product van 20e-eeuws veldwerk dat evengoed niet had kunnen plaatsvinden, aangezien de site decennialang ongeopend en gemakkelijk over het hoofd te zien bleef nadat de tempel voor het eerst was vrijgelegd. Nemea beloont bezoekers die het beschouwen als een actieve onderzoekslocatie met een gedocumenteerde ontdekkingsgeschiedenis, niet simpelweg als een onveranderlijke ruïne — het verhaal van hoe het werd gevonden is misschien wel net zo interessant als de ruïnes zelf.